ROHO MTAKATIFU KATIKA AGANO LA KALE

Kuna majadiliano mengi miongoni mwa wasomaji wa Biblia kuhusu kumwagwa kwa Roho Mtakatifu na kupokea Roho. Imani nyingi zinaonekana kujengwa zaidi juu ya mapokeo ya sasa ya Kikristo kuliko mafundisho ya Biblia. Hili linaonyeshwa vyema kwa kufungua Agano la Kale. Tunapaswa kuanzia Agano la Kale na kisha kuendelea hadi Agano Jipya ili tuweze kuelewa mafundisho ya Biblia.

Agano la Kale linazungumzia Roho wa Mungu mara nyingi. Kwa Kiebrania, maana ya neno 'ruah' ni roho na upepo. Maana hizo mbili tofauti zina uhusiano unaostahili kutambuliwa: Kama vile upepo unavyovuma, ukijisogeza wenyewe na kusogeza kila kitu kingine, ndivyo Roho wa Mungu pia anavyosogea na kusogeza kila kitu. Na kama vile upepo ni fumbo kwetu – unatoka wapi na unakwenda wapi – ndivyo pia Roho wa Mungu yuko nje ya udhibiti wetu na mikononi mwa Mungu peke yake.

Agano la Kale linapozungumzia Roho, anaonekana hasa kuhusiana na mambo haya: 1. Roho anawachagua viongozi. 2. Roho anatupa uzoefu wa kiungu. 3. Roho anatupa uhusiano na Mungu.

1) Roho anawachagua viongozi

"Musa akamwambia Bwana, akisema, 'Bwana, Mungu wa roho za wote wenye mwili, na aweke mtu juu ya kusanyiko, atakayetoka mbele yao na kuingia mbele yao, atakayewaongoza watoke na kuwaongoza waingie, ili kusanyiko la Bwana lisiwe kama kondoo wasio na mchungaji.' Bwana akamwambia Musa, 'Mtwae Yoshua mwana wa Nuni, mtu ambaye Roho yuko ndani yake, ukamwekee mikono yako. Umsimamishe mbele ya Eleazari kuhani na mbele ya kusanyiko lote, nawe umpe mamlaka mbele ya macho yao. Umvike baadhi ya mamlaka yako, ili kusanyiko lote la wana wa Israeli wamtii.'"
(Hesabu 27:15-20)

"Na Yoshua mwana wa Nuni alikuwa amejaa roho ya hekima, kwa kuwa Musa alikuwa amemwekea mikono yake. Kwa hivyo wana wa Israeli walimtii na kufanya kama Bwana alivyomwamuru Musa."
(Kumbukumbu la Torati 34:9)

"Wana wa Israeli wakafanya yaliyo mabaya machoni pa Bwana. Walimsahau Bwana, Mungu wao, na kutumikia Mabaali na Maashera. Kwa hivyo hasira ya Bwana ikawaka dhidi ya Israeli, akawauza mikononi mwa Kushani-rishathaimu mfalme wa Mesopotamia. Wana wa Israeli wakamtumikia Kushani-rishathaimu miaka minane. Lakini wana wa Israeli walipomlalamikia Bwana, Bwana akawainulia mkombozi, aliyewaokoa, Othnieli mwana wa Kenazi, ndugu mdogo wa Kalebu. Roho wa Bwana akawa juu yake, naye akawa mwamuzi wa Israeli. Akatoka kwenda vitani, na Bwana akamtia Kushani-rishathaimu mfalme wa Mesopotamia mkononi mwake. Mkono wake ukamshinda Kushani-rishathaimu. Hivyo nchi ikapumzika miaka arobaini. Kisha Othnieli mwana wa Kenazi akafa."
(Waamuzi 3:7-11)

"Akaitwaa joho la Eliya lililokuwa limeanguka kutoka kwake, akarudi na kusimama ukingoni mwa Yordani. Kisha akalitwaa joho la Eliya lililokuwa limeanguka kutoka kwake na kupiga maji, akisema, 'Yuko wapi Bwana, Mungu wa Eliya?' Naye alipoyapiga maji, maji yakagawanyika upande huu na upande huu, naye Elisha akavuka. Basi wana wa manabii waliokuwa Yeriko walipomwona akiwa ng'ambo, wakasema, 'Roho wa Eliya amekaa juu ya Elisha.' Wakaja kumlaki na kusujudu mbele yake hadi nchi."
(2 Wafalme 2:13-15)

Muhtasari: Roho wa Mungu anatuwezesha kutenda kwa ujasiri na kuwa kiongozi wa watu.

2) Roho anatupa uzoefu wa kiungu

Tanbihi ya awali: 'Uzoefu wa kiungu' unafafanuliwa hapa kwa upana na kwa ujumla sana. Tunazungumzia kupokea Roho kwa njia inayohusisha kutoa unabii au uzoefu mkali wa kihisia. Hapa chini nimeweka mifano michache tu:

"Basi Musa akatoka na kuwaambia watu maneno ya Bwana. Akakusanya watu sabini miongoni mwa wazee wa watu na kuwaweka kuzunguka hema. Kisha Bwana akashuka katika wingu na kusema naye, akachukua baadhi ya Roho aliyekuwa juu yake na kumweka juu ya wazee sabini. Na mara Roho alipokaa juu yao, walitoa unabii. Lakini hawakuendelea kufanya hivyo."
(Hesabu 11:24-25)

"Baada ya hapo utafika Gibea-elohimu, mahali palipo na ngome ya Wafilisti. Na hapo, mara utakapoingia mjini, utakutana na kundi la manabii wakishuka kutoka mahali pa juu wakiwa na vinubi, matari, filimbi, na zeze mbele yao, wakitoa unabii. Kisha Roho wa Bwana atakujia kwa nguvu, nawe utatoa unabii pamoja nao na utageuzwa kuwa mtu mwingine. Basi ishara hizi zitakapokutimia, fanya mkono wako uonapo kufanya, kwa maana Mungu yu pamoja nawe."
(1 Samweli 10:5-7)

"Lakini sasa nileteeni mpiga kinubi."
Na mpiga kinubi alipopiga, mkono wa Bwana ukaja juu yake. Akasema, 'Bwana asema hivi: Nitaujaza bonde hili kavu madimbwi ya maji. Kwa maana Bwana asema hivi: Hamtaona upepo wala mvua, lakini bonde hilo litajazwa maji, nanyi mtanywa, ninyi, mifugo yenu, na wanyama wenu.'"
(2 Wafalme 3:15-17)

Angalia kwamba wale waliokuwa wakimwinda Daudi ili wamuue walitoa unabii pia:

"Sauli akaambiwa, 'Tazama, Daudi yuko Nayothi huko Rama.' Kisha Sauli akatuma wajumbe kumchukua Daudi, na walipokiona kundi la manabii wakitoa unabii, na Samweli amesimama kama mkuu juu yao, Roho wa Mungu akaja juu ya wajumbe wa Sauli, nao pia wakatoa unabii. Sauli alipoambiwa, akatuma wajumbe wengine, nao pia wakatoa unabii. Sauli akatuma wajumbe tena mara ya tatu, nao pia wakatoa unabii. Kisha yeye mwenyewe akaenda Rama na kufika kisima kikubwa kilicho Seku. Akauliza, 'Wako wapi Samweli na Daudi?' Mtu mmoja akasema, 'Tazama, wako Nayothi huko Rama.' Akaenda huko Nayothi huko Rama. Na Roho wa Mungu akaja juu yake pia, na alipokuwa akienda akatoa unabii hadi alipofika Nayothi huko Rama."
(1 Samweli 19:19-23)

Muhtasari: Roho wa Mungu anaweza wakati mwingine kutupa uzoefu mkali wa kiungu. Tunaona kwamba maandiko mengi katika sehemu hii yanahusu kuwekwa kwa viongozi; Roho Mtakatifu anawasaidia viongozi kukabiliana na hali ambazo hawangeweza kushughulikia vinginevyo. Hata hivyo, jambo hili ni pana zaidi na linagusa unabii wa Agano la Kale wenye pande nyingi pia. Inafaa pia kutambua kwamba hata mtu asiyemcha Mungu anaweza kutoa unabii.

3) Roho anatupa uhusiano na Mungu

"…hadi Roho atakapomwagwa juu yetu kutoka juu, na jangwa kuwa shamba lenye matunda, na shamba lenye matunda kuhesabiwa kuwa msitu. Kisha haki itakaa jangwani, na uadilifu utakaa katika shamba lenye matunda. Na matokeo ya uadilifu yatakuwa amani, na matunda ya uadilifu yatakuwa utulivu na tumaini milele. Watu wangu watakaa katika makao ya amani, katika maskani salama, na katika mahali pa pumziko pa utulivu. Na mvua ya mawe itanyesha wakati msitu unapoanguka, na mji utashushwa kabisa. Heri yenu ninyi mpandao kando ya maji yote, mnaowaachia miguu ya ng'ombe na punda itembee huru."
(Isaya 32:15-20)

"Na Mkombozi atakuja Sayuni, kwa wale wa Yakobo wanaogeuka kutoka makosa," asema Bwana. "Na kwa habari yangu, hili ni agano langu nao," asema Bwana: "Roho wangu aliye juu yako, na maneno yangu niliyoyaweka kinywani mwako, hayataondoka kinywani mwako, wala kinywani mwa uzao wako, wala kinywani mwa watoto wa uzao wako," asema Bwana, "tangu sasa na hata milele."
(Isaya 59:20-21)

"Nitawatoa katika mataifa na kuwakusanya kutoka nchi zote na kuwaleta katika nchi yenu wenyewe. Nitawanyunyizia maji safi, nanyi mtakuwa safi kutoka uchafu wenu wote, na kutoka sanamu zenu zote nitawatakasa. Nami nitawapa moyo mpya, na roho mpya nitaweka ndani yenu. Nitauondoa moyo wa jiwe kutoka mwilini mwenu na kuwapa moyo wa nyama. Nami nitaweka Roho wangu ndani yenu, na kuwafanya mwenende katika sheria zangu na kuwa waangalifu kutii amri zangu. Mtakaa katika nchi niliyowapa baba zenu, nanyi mtakuwa watu wangu, nami nitakuwa Mungu wenu."
(Ezekieli 36:24-28)

"Mkono wa Bwana ulikuwa juu yangu, akanitoa nje kwa Roho wa Bwana na kuniweka katikati ya bonde; lilikuwa limejaa mifupa. Akanizungusha miongoni mwao, na tazama, ilikuwa mingi sana juu ya uso wa bonde, na tazama, ilikuwa mikavu sana. Akaniambia, 'Mwana wa mtu, je, mifupa hii inaweza kuishi?' Nikajibu, 'Ee Bwana Mungu, wewe unajua.' Kisha akaniambia, 'Toa unabii juu ya mifupa hii, uwaambie, Enyi mifupa mikavu, lisikieni neno la Bwana. Bwana Mungu awaambia mifupa hii hivi: Tazama, nitaingiza pumzi ndani yenu, nanyi mtaishi. Nitaweka mishipa juu yenu, na kuleta nyama juu yenu, na kuwafunika ngozi, na kuweka pumzi ndani yenu, nanyi mtaishi, nanyi mtajua kwamba mimi ndimi Bwana.'
"Basi nikatoa unabii kama nilivyoamriwa. Na nilipokuwa nikitoa unabii, kulikuwa na sauti, na tazama, kelele, na mifupa ikakusanyika pamoja, mfupa kwa mfupa wake. Nikatazama, na tazama, kulikuwa na mishipa juu yake, na nyama ilikuwa imekuja juu yake, na ngozi ilikuwa imewafunika. Lakini hapakuwa na pumzi ndani yao. Kisha akaniambia, 'Toa unabii kwa pumzi; toa unabii, mwana wa mtu, uiambie pumzi, Bwana Mungu asema hivi: Njoo kutoka pepo nne, ee pumzi, uwapulizie hawa waliouawa, ili waishi.' Basi nikatoa unabii kama alivyoniamuru, na pumzi ikaingia ndani yao, wakaishi na kusimama kwa miguu yao, jeshi kubwa mno. Kisha akaniambia, 'Mwana wa mtu, mifupa hii ni nyumba yote ya Israeli. Tazama, wanasema, Mifupa yetu imekauka, na tumaini letu limepotea; tumekatiliwa mbali kweli kweli.' Kwa hivyo toa unabii, uwaambie, Bwana Mungu asema hivi: Tazama, nitayafungua makaburi yenu na kuwainua kutoka makaburi yenu, enyi watu wangu. Nami nitawaleta katika nchi ya Israeli. Nanyi mtajua kwamba mimi ndimi Bwana, nitakapoyafungua makaburi yenu, na kuwainua kutoka makaburi yenu, enyi watu wangu. Nami nitaweka Roho wangu ndani yenu, nanyi mtaishi, nami nitawaweka katika nchi yenu wenyewe. Kisha mtajua kwamba mimi ndimi Bwana; nimesema, nami nitatenda, asema Bwana."
(Ezekieli 37:1-14)

"Kisha watajua kwamba mimi ndimi Bwana, Mungu wao, kwa sababu niliwapeleka uhamishoni miongoni mwa mataifa na kisha nikawakusanya katika nchi yao wenyewe. Sitaacha hata mmoja wao abaki miongoni mwa mataifa tena. Wala sitauficha uso wangu tena kwao, nitakapomwaga Roho wangu juu ya nyumba ya Israeli, asema Bwana Mungu."
(Ezekieli 39:28-29)

"Unirudishie furaha ya wokovu wako, unitegemeze kwa roho ya kupenda." (Zaburi 51:12)

Muhtasari: Roho Mtakatifu anatupa uhusiano na muunganiko na Mungu. Katika Kitabu cha Isaya, uhusiano huu unaongoza kwa baraka za kimwili na wakati wa furaha. Katika Kitabu cha Ezekieli, moyo wa jiwe unaondolewa kutoka mwilini mwa wakazi wa Yuda na badala yake wanapewa moyo wa nyama. Inafafanuliwa wazi katika Zaburi kwamba kupoteza Roho Mtakatifu kunamaanisha kufukuzwa mbali na Mungu – kama ilivyomtokea Sauli.

Tawi moja zaidi la mto

"Bwana akamwambia Musa, 'Tazama, nimemwita kwa jina Besaleli mwana wa Uri, mwana wa Huri, wa kabila ya Yuda, nami nimemjaza Roho wa Mungu, kwa uwezo na akili, kwa maarifa na ufundi wa kila aina, kubuni michoro ya kisanaa, kufanya kazi kwa dhahabu, fedha, na shaba, kukata vito kwa kuweka, na kuchonga miti, kufanya kazi katika ufundi wa kila aina.'"
(Kutoka 31:1-5)

Roho wa Mungu pia anatoa ustadi wa kutengeneza vitu vizuri. Labda ni tawi hili linalotiririsha hadi Agano Jipya, 1 Wakorintho 12, linalozungumzia karama mbalimbali za Roho Mtakatifu.

ROHO MTAKATIFU KATIKA AGANO JIPYA

Tunapochunguza kazi ya Roho Mtakatifu katika Agano la Kale, tunaona kwamba kuna mto wenye nguvu unaotiririka kwa matawi matatu. Mto mkuu ni kwamba Roho anatupa uhusiano na Mungu. Tuliona kwamba matawi ya mto ni kwamba Roho anawachagua viongozi au kutoa uzoefu wa kiungu. Sasa tutaendelea hadi Agano Jipya na kuona jinsi mto ule ule na matawi yale yale yanavyotiririka huko pia.

1) Roho anawachagua viongozi – ofisi ya mchungaji

"Jitunzeni nafsi zenu na kundi lote, ambalo Roho Mtakatifu amewaweka kuwa waangalizi, kulilisha kanisa la Mungu, alilolipata kwa damu yake mwenyewe."
(Matendo 20:28)

"Basi katika kanisa la Antiokia kulikuwa na manabii na walimu, Barnaba, Simeoni aitwaye Nigeri, Lukio wa Kirene, Manaeni rafiki wa utotoni wa Herode mfalme wa nchi ya nne, na Sauli. Walipokuwa wakimwabudu Bwana na kufunga, Roho Mtakatifu akasema, 'Nitengeleeni Barnaba na Sauli kwa kazi niliyowaita.' Kisha baada ya kufunga na kuomba wakaweka mikono juu yao na kuwatuma."
(Matendo 13:1-3)

"Kwa maana kwa neema niliyopewa nawaambia kila mmoja wenu, asijifikirie mwenyewe kupita kiasi cha inavyompasa kufikiri, bali afikiri kwa busara, kila mmoja kwa kadri ya kipimo cha imani ambacho Mungu amemgawia. Kwa maana kama vile katika mwili mmoja tuna viungo vingi, na viungo vyote havifanyi kazi moja, ndivyo sisi, ingawa ni wengi, tu mwili mmoja katika Kristo, na kila mmoja ni kiungo cha mwenzake. Tukiwa na karama zinazotofautiana kwa kadri ya neema tuliyopewa, tuzitumie: ikiwa ni unabii, kwa kadri ya imani yetu; ikiwa ni huduma, katika kutumikia kwetu; afundishaye, katika kufundisha kwake; afarijiye, katika kufariji kwake; atoaye, kwa ukarimu; aongozaye, kwa bidii; atendaye huruma, kwa furaha."
(Warumi 12:3-8)

"Usiipuuze karama iliyomo ndani yako, uliyopewa kwa unabii pamoja na kuwekwa mikono na baraza la wazee."
(1 Timotheo 4:14)

"Kwa sababu hiyo nakukumbusha uichochee ile karama ya Mungu, iliyomo ndani yako kwa kuwekwa mikono yangu."
(2 Timotheo 1:6)

Muhtasari: Pia katika Agano Jipya, Roho anawachagua viongozi, na tunazungumzia viongozi wa kiroho. Roho anawachagua mitume na wachungaji wa kanisa.

2) Uzoefu wa kiungu

Kama Agano la Kale, Agano Jipya pia linaelezea uzoefu wa kiungu.

"Siku iliyofuata, walipokuwa safarini na kukaribia mji, Petro alipanda juu ya paa karibu saa sita kuomba. Akawa na njaa na akataka kula, lakini walipokuwa wakiandaa, akaanguka katika hali ya ndoto, akaona mbingu zimefunguliwa na kitu kama shuka kubwa kinashuka, kikishushwa kwa pembe zake nne juu ya nchi."
(Matendo 10:9-11)

"Ni lazima niendelee kujisifu. Ingawa hakuna faida yoyote, nitaendelea na maono na ufunuo wa Bwana. Namjua mtu mmoja katika Kristo ambaye miaka kumi na minne iliyopita alinyakuliwa hadi mbingu ya tatu – akiwa ndani ya mwili au nje ya mwili sijui, Mungu anajua. Nami namjua mtu huyu – akiwa ndani ya mwili au nje ya mwili sijui, Mungu anajua – alinyakuliwa hadi paradiso na alisikia mambo yasiyoweza kusemwa, ambayo mwanadamu haruhusiwi kuyatamka. Kwa niaba ya mtu huyu nitajisifu, lakini kwa niaba yangu mwenyewe sitajisifu, isipokuwa kwa udhaifu wangu..."
(2 Wakorintho 12:1-5)

"Basi kuhusu karama za kiroho, ndugu, sitaki msiwe na habari. Mnajua kwamba mlipokuwa wapagani mlipotoshwa kufuata sanamu bubu, mlivyoongozwa. Kwa hivyo nataka mfahamu kwamba hakuna mtu anayesema katika Roho wa Mungu akisema 'Yesu alaaniwe!' na hakuna mtu awezaye kusema 'Yesu ni Bwana' isipokuwa katika Roho Mtakatifu. Basi kuna aina mbalimbali za karama, lakini Roho ni yule yule; na kuna aina mbalimbali za huduma, lakini Bwana ni yule yule; na kuna aina mbalimbali za matendo, lakini ni Mungu yule yule anayezifanya zote katika wote. Kila mmoja hupewa dhihirisho la Roho kwa faida ya wote. Kwa maana mmoja hupewa kwa njia ya Roho neno la hekima, na mwingine neno la maarifa kwa kadri ya Roho yule yule, mwingine imani na Roho yule yule, mwingine karama za uponyaji kwa Roho yule mmoja, mwingine kutenda miujiza, mwingine unabii, mwingine kupambanua roho, mwingine aina mbalimbali za lugha, mwingine tafsiri ya lugha. Hizi zote zinafanywa na Roho yule mmoja, anayemgawia kila mtu kama apendavyo. Kwa maana kama vile mwili ni mmoja na una viungo vingi, na viungo vyote vya mwili, ingawa ni vingi, ni mwili mmoja, ndivyo ilivyo na Kristo. Kwa maana katika Roho mmoja sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja – Wayahudi au Wagiriki, watumwa au huru – na sote tulinyweshwa Roho mmoja."
(1 Wakorintho 12:1-13)

"Siku hiyo wengi wataniambia, 'Bwana, Bwana, je, hatukutoa unabii kwa jina lako, na kutoa pepo kwa jina lako, na kufanya miujiza mingi kwa jina lako?' Ndipo nitawaambia waziwazi, 'Sikuwajua kamwe; ondokeni kwangu, ninyi watenda maovu.'"
(Mathayo 7:22-23)

Muhtasari: Mkondo wa mto tunaoufahamu kutoka Agano la Kale unatiririka hadi Agano Jipya pia. Roho anaweza kutupa uzoefu wenye nguvu na kufanya miujiza itokee. Msomaji wa Agano Jipya pia anaelewa kwamba si kila unabii au uzoefu wa kiungu unatoka kwa Mungu.

3) Uhusiano na Mungu

Kama Agano la Kale, Agano Jipya pia linatuambia kwamba Roho Mtakatifu anatupa uhusiano sahihi na Mungu.

"Hata hivyo, nawaambia kweli: ni faida kwenu mimi niondoke, kwa maana nisipoondoka, Msaidizi hatakuja kwenu. Lakini nikienda, nitamtuma kwenu. Naye akija, atauhakikishia ulimwengu kwa habari ya dhambi na haki na hukumu." (Yohana 16:7-8)

"Bado nina mambo mengi ya kuwaambia, lakini hamwezi kuyastahimili sasa. Roho wa kweli atakapokuja, atawaongoza katika kweli yote, kwa maana hatasema kwa mamlaka yake mwenyewe, bali atakayoyasikia atayasema, naye atawatangazia mambo yajayo. Atanitukuza mimi, kwa maana atachukua yaliyo yangu na kuwatangazia ninyi. Yote aliyo nayo Baba ni yangu; kwa hivyo nilisema kwamba atachukua yaliyo yangu na kuwatangazia ninyi. Kitambo kidogo, nanyi hamtaniona tena; na tena kitambo kidogo, nanyi mtaniona."
(Yohana 16:12-16)

"Basi waliposikia haya walichomwa mioyoni mwao, wakamwambia Petro na mitume wengine, 'Ndugu, tufanye nini?' Petro akawaambia, 'Tubuni, na kila mmoja wenu abatizwe kwa jina la Yesu Kristo kwa ondoleo la dhambi zenu, nanyi mtapokea kipawa cha Roho Mtakatifu.'"
(Matendo 2:37-38)

"Kwa maana hamkupokea roho ya utumwa ili kuogopa tena, bali mlipokea Roho wa kufanywa wana, ambaye kwa yeye tunalia, 'Aba! Baba!'"
(Warumi 8:15)

"Vivyo hivyo Roho anatusaidia katika udhaifu wetu. Kwa maana hatujui kuomba inavyotupasa, lakini Roho mwenyewe anatuombea kwa kuugua kusikoweza kusemwa kwa maneno. Na yeye achunguzaye mioyo anajua mawazo ya Roho, kwa sababu Roho anawaombea watakatifu kwa kadri ya mapenzi ya Mungu." (Warumi 8:26-27)

"Lakini ninyi hamko katika mwili bali katika Roho, ikiwa kweli Roho wa Mungu anakaa ndani yenu. Mtu yeyote asiye na Roho wa Kristo si wake."
(Warumi 8:9)

"Lakini, kama ilivyoandikwa, 'Mambo ambayo jicho halikuyaona, wala sikio halikuyasikia, wala moyo wa mtu haukukisia, mambo ambayo Mungu amewatayarishia wale wampendao' – mambo haya Mungu ametufunulia kwa njia ya Roho. Kwa maana Roho huchunguza yote, hata mambo ya ndani ya Mungu. Kwa maana ni nani ajuaye mawazo ya mtu isipokuwa roho ya mtu iliyomo ndani yake? Vivyo hivyo hakuna ajuaye mawazo ya Mungu isipokuwa Roho wa Mungu. Sasa sisi hatukupokea roho ya ulimwengu, bali Roho atokaye kwa Mungu, ili tupate kuelewa mambo tuliyopewa bure na Mungu. Nasi tunayasema mambo haya si kwa maneno yaliyofundishwa na hekima ya kibinadamu bali yaliyofundishwa na Roho, tukifasiri mambo ya kiroho kwa watu wa kiroho. Mtu wa asili hapokei mambo ya Roho wa Mungu, kwa maana ni upuzi kwake, wala hawezi kuyaelewa kwa sababu yanapimwa kwa njia ya kiroho. Mtu wa kiroho anayapima mambo yote, lakini yeye mwenyewe hapimwi na mtu yeyote. 'Kwa maana ni nani aliyeelewa mawazo ya Bwana ili amfundishe?' Lakini sisi tunayo mawazo ya Kristo."
(1 Wakorintho 2:9-16)

"Na baadhi yenu mlikuwa hivyo. Lakini mlioshwa, mlitakaswa, mlihesabiwa haki kwa jina la Bwana Yesu Kristo na kwa Roho wa Mungu wetu."
(1 Wakorintho 6:11)

"Wala msimhuzunishe Roho Mtakatifu wa Mungu, ambaye kwa yeye mlitiwa muhuri kwa siku ya ukombozi."
(Waefeso 4:30)

Muhtasari: Ni katikati ya imani ya Kikristo kwamba Roho Mtakatifu anatupa uhusiano mpya na Mungu na kutufanya kuwa wake. Maneno ya Agano la Kale yako kwa nguvu katika maandiko hayo hapo juu na yanapokea umbo jipya.

"Kujazwa na Roho Mtakatifu" – uzoefu au nguvu ya kushuhudia?

"Na Elisabeti aliposikia salamu ya Maria, mtoto aliruka tumboni mwake. Naye Elisabeti akajazwa na Roho Mtakatifu, akapaza sauti kwa kelele kubwa, 'Umebarikiwa wewe miongoni mwa wanawake, na amebarikiwa mtoto wa tumbo lako! Na hii imetokea vipi kwangu kwamba mama wa Bwana wangu anijie?'"
(Luka 1:41-43)

"Na baba yake Zekaria akajazwa na Roho Mtakatifu, akatoa unabii, akisema, 'Ahimidiwe Bwana, Mungu wa Israeli, kwa maana amewajia na kuwakomboa watu wake na ametusimamishia pembe ya wokovu katika nyumba ya mtumishi wake Daudi.'"
(Luka 1:67-69)

"Wote wakajazwa na Roho Mtakatifu, wakaanza kusema kwa lugha nyingine kama Roho alivyowajalia."
(Matendo 2:4)

"Na walipowasimamisha katikati, wakauliza, 'Kwa uwezo gani au kwa jina gani mmefanya hivi?' Ndipo Petro, akiwa amejazwa na Roho Mtakatifu, akawaambia, 'Watawala wa watu na wazee, ikiwa leo tunachunguzwa kwa habari ya tendo jema lililofanywa kwa mtu kilema, kwa njia gani mtu huyu ameponywa, jueni ninyi nyote na watu wote wa Israeli kwamba kwa jina la Yesu Kristo Mnazareti, ambaye ninyi mlimsulubisha, ambaye Mungu alimfufua kutoka kwa wafu – kwa yeye mtu huyu amesimama mbele yenu mzima. Yesu huyu ndiye jiwe lililokataliwa na ninyi wajenzi, ambalo limekuwa jiwe kuu la pembeni. Wala hakuna wokovu katika mwingine yeyote, kwa maana hakuna jina lingine chini ya mbingu lililopewa wanadamu ambalo kwalo imetupasa sisi kuokolewa.'"
(Matendo 4:7-12)

"Na walipokuwa wameomba, mahali walipokuwa wamekusanyika pakatikisika, nao wote wakajazwa na Roho Mtakatifu na kuendelea kusema neno la Mungu kwa ujasiri."
(Matendo 4:31)

"Basi waliposikia mambo haya walikasirika sana, wakamsagia meno. Lakini yeye, akiwa amejaa Roho Mtakatifu, akatazama juu mbinguni na kuuona utukufu wa Mungu, na Yesu amesimama mkono wa kuume wa Mungu. Akasema, 'Tazama, naona mbingu zimefunguliwa, na Mwana wa Mtu amesimama mkono wa kuume wa Mungu.'"
(Matendo 7:54-56)

Muhtasari: Wengine wanafundisha kwamba 'kujazwa na Roho Mtakatifu' ni aina fulani ya uzoefu – au uzoefu ambao ni sharti la imani sahihi. Wazo hili, hata hivyo, halitoki katika Agano Jipya.

Katika maandiko mawili ya kwanza ya sehemu hii, yaani yale kutoka Injili ya Luka (Luka 1:41-43 na 1:67-69), 'kujazwa na Roho Mtakatifu' kunakumbusha sana kutoa unabii katika Agano la Kale. Katika Matendo, hali ni tofauti kidogo: 'kujazwa na Roho' kunamaanisha kushuhudia kwa ujasiri kwa Kristo. Usemi 'kujazwa na Roho Mtakatifu' kwa kweli unahusiana na 'kumwagwa kwa Roho Mtakatifu', 'kupokea Roho Mtakatifu', na 'ubatizo katika Roho Mtakatifu'. Katika hali hii, macho yetu yanavutwa kwa Matendo 8, Matendo 10-11 na Matendo 19 – maandiko matatu yanayozungumzia Roho Mtakatifu na ubatizo. Tutarudi kwa haya baadaye.

Agano Jipya na Roho Mtakatifu – Muhtasari na ufafanuzi

Roho Mtakatifu na Utatu Mtakatifu

"Basi enendeni, mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa jina la Baba na la Mwana na la Roho Mtakatifu."
(Mathayo 28:19)

"Vivyo hivyo Roho anatusaidia katika udhaifu wetu. Kwa maana hatujui kuomba inavyotupasa, lakini Roho mwenyewe anatuombea kwa kuugua kusikoweza kusemwa kwa maneno. Na yeye achunguzaye mioyo anajua mawazo ya Roho, kwa sababu Roho anawaombea watakatifu kwa kadri ya mapenzi ya Mungu." (Warumi 8:26-27)

"Kwa hivyo nataka mfahamu kwamba hakuna mtu anayesema katika Roho wa Mungu akisema 'Yesu alaaniwe!' na hakuna mtu awezaye kusema 'Yesu ni Bwana' isipokuwa katika Roho Mtakatifu. Basi kuna aina mbalimbali za karama, lakini Roho ni yule yule; na kuna aina mbalimbali za huduma, lakini Bwana ni yule yule; na kuna aina mbalimbali za matendo, lakini ni Mungu yule yule anayezifanya zote katika wote."
(1 Wakorintho 12:3-6)

""…mkijitahidi kudumisha umoja wa Roho katika kifungo cha amani. Mwili ni mmoja na Roho ni mmoja – kama vile mliitwa katika tumaini moja la wito wenu – Bwana mmoja, imani moja, ubatizo mmoja, Mungu mmoja na Baba wa wote, aliye juu ya wote na katika wote na ndani ya wote."
(Waefeso 4:3-7)

"Petro, mtume wa Yesu Kristo, kwa wateule walio wageni wa Utawanyiko katika Ponto, Galatia, Kapadokia, Asia, na Bithinia, kwa kadri ya ujuzi wa Mungu Baba wa tangu asili, katika utakaso wa Roho, kwa utii kwa Yesu Kristo na kunyunyiziwa damu yake: Neema na amani ziongezwe kwenu."
(1 Petro 1:1-2)

"Kwa hili tunajua kwamba tunakaa ndani yake na yeye ndani yetu, kwa sababu ametupa Roho wake. Nasi tumeona na kushuhudia kwamba Baba amemtuma Mwana kuwa Mwokozi wa ulimwengu. Yeyote anayekiri kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu, Mungu anakaa ndani yake, naye ndani ya Mungu."
(1 Yohana 4:13-15)

Muhtasari: Hatuwezi kuzungumzia Roho Mtakatifu kwa kutengana na Baba na Mwana. Baba alipo, Roho yupo, na Roho alipo, Mwana yupo, na Mungu Mtakatifu alipo, watu wote wa Mungu wa Utatu wako. Roho hawezi wala hapaswi kutengwa na umoja mkuu tunaouabudu.

Roho, neno, na sakramenti

Roho na neno la Mungu

"Roho ndiye atowaye uhai; mwili haufai kitu. Maneno niliyowaambia ni roho na ni uzima."
(Yohana 6:63)

"Basi imani hutoka kwa kusikia, na kusikia kwa neno la Kristo."
(Warumi 10:17)

"Nanyi mkawa wafuasi wetu na wa Bwana, kwa kuwa mlilipokea neno katika dhiki nyingi, pamoja na furaha ya Roho Mtakatifu..."
(1 Wathesalonike 1:6)

"Nasi pia tunamshukuru Mungu daima kwa sababu hii, kwamba mlipopokea neno la Mungu mlilosikia kutoka kwetu, hamkulipokea kama neno la wanadamu, bali kama lilivyo kweli kweli, neno la Mungu, linalofanya kazi ndani yenu mnaoamini." (1 Wathesalonike 2:13)

"Kwa hivyo yeyote anayekataa hili, hamkatai mwanadamu bali Mungu, anayewapa Roho wake Mtakatifu."
(1 Wathesalonike 4:8)

"…na kuchukua kofia ya chuma ya wokovu, na upanga wa Roho, ambao ni neno la Mungu."
(Waefeso 6:17)

Muhtasari: Neno la Mungu si habari tu, bali lina uwezo wa kutusimamisha na kutuleta katika imani – Roho Mtakatifu anafanya kazi ndani yake.

Roho Mtakatifu na ubatizo

"Yesu akaja na kuwaambia, 'Mamlaka yote mbinguni na duniani nimepewa. Basi enendeni, mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa jina la Baba na la Mwana na la Roho Mtakatifu.'"
(Mathayo 28:18-20)

Unapokuwa mtoto wa Mungu na kubatizwa, unavaa Kristo (Wagalatia 3:27), na unazaliwa kwa maji na Roho:

"Yesu akajibu, 'Kweli, kweli, nakuambia, mtu asipozaliwa kwa maji na Roho, hawezi kuingia katika ufalme wa Mungu. Kilichozaliwa kwa mwili ni mwili, na kilichozaliwa kwa Roho ni roho. Usistaajabie kwamba nilikuambia, Lazima mzaliwe upya. Upepo huvuma utakako, naye unausikia sauti yake, lakini hujui utokako wala uendako. Ndivyo alivyo kila aliyezaliwa kwa Roho.'"
(Yohana 3:5-8)

Waraka wa Kwanza kwa Wakorintho unasema kwamba jambo linalowaunganisha Wakristo wote tofauti ni kwamba wamebatizwa kuwa mwili wa Kristo na wamepokea Roho Mtakatifu:

"Kwa maana kama vile mwili ni mmoja na una viungo vingi, na viungo vyote vya mwili, ingawa ni vingi, ni mwili mmoja, ndivyo ilivyo na Kristo. Kwa maana katika Roho mmoja sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja – Wayahudi au Wagiriki, watumwa au huru – na sote tulinyweshwa Roho mmoja."
(1 Wakorintho 12:12-13)

Kitabu cha Tito kinaunganisha ubatizo na kuzaliwa upya:

"Kwa maana sisi wenyewe pia tulikuwa wapumbavu wakati fulani, wasiotii, tuliopotelea, watumwa wa tamaa na anasa mbalimbali, tukitumia siku zetu katika uovu na wivu, tukichukiwa na wengine na kuchukiana sisi kwa sisi. Lakini wema na upendo wa Mungu Mwokozi wetu ulipotokea, alituokoa, si kwa sababu ya matendo ya haki tuliyoyafanya, bali kwa rehema yake, kwa kuoshwa kwa kuzaliwa upya na kufanywa upya na Roho Mtakatifu, ambaye alitumiminia kwa wingi kupitia Yesu Kristo Mwokozi wetu, ili tukiisha kuhesabiwa haki kwa neema yake, tupate kuwa warithi kwa kadri ya tumaini la uzima wa milele."
(Tito 3:3-7)

Sehemu katika Kitabu cha Matendo zinazozungumzia kumwagwa kwa Roho zimewashangaza watu wengi.

Matendo 8 inatuambia kwamba watu walikuwa wamebatizwa, lakini Roho alikuwa hajashuka juu ya yeyote kati yao. Katika Matendo 19, wanafunzi wa Yohana Mbatizaji wanaulizwa kama walikuwa wamepokea Roho Mtakatifu walipobatizwa, nao wakajibu, "Hapana, hatujasikia hata kwamba kuna Roho Mtakatifu." Basi, inawezekana vipi kwamba Wasamaria walibatizwa na hawakuwa na Roho, na wanafunzi wa Yohana Mbatizaji wanawezaje kubatizwa lakini bila Roho Mtakatifu? Swali la mwisho ni rahisi kujibu kwa sababu watu hawakuwa wamebatizwa kwa ubatizo wa Kikristo hata kidogo, lakini inafaa kuchunguza jambo hili kwa undani zaidi.

Muundo wa msingi wa Kitabu cha Matendo unaweza kuonekana katika maneno ya Yesu,

"Lakini mtapokea nguvu akija juu yenu Roho Mtakatifu, nanyi mtakuwa mashahidi wangu katika Yerusalemu na katika Yudea yote na Samaria, na hadi mwisho wa dunia."
(Matendo 1:8)

Zimeorodheshwa hapa hatua tatu za kazi ya umisheni: 1) Wayahudi
2) Wasamaria na
3) Watu wa mataifa.

Kila wakati injili iliposonga hadi uwanja mpya wa umisheni, Roho Mtakatifu alimwagwa kwa njia dhahiri. Hivi ndivyo Roho alivyowatia moyo wanafunzi waliokuwa na wasiwasi na kuonyesha kwamba kuvuka mpaka huu pia ni uamuzi sahihi na mapenzi ya Mungu.

Hivi ndivyo inavyotokea injili inapohubiriwa kwa Wayahudi (Matendo 2), Wasamaria (8) na watu wa mataifa (10-11). Kila wakati, ubatizo na Roho Mtakatifu vinahusishwa: watu wakiwa na Roho, ubatizo unahitajika haraka, na watu katika maeneo mapya wamebatizwa, Roho anaonyesha kwa njia dhahiri kwamba ilikuwa sawa wao kubatizwa.

Uhusiano ule ule wa moja kwa moja kati ya ubatizo na Roho unaweza kuonekana katika sura ya 19 iliyotajwa hapo juu: wanafunzi wa Yohana Mbatizaji walikuwa kundi lao tofauti lililoendelea kwenda njia yao baada ya mwalimu wao kufa. Hawakuwa na Roho Mtakatifu, na ndiyo maana Paulo anauliza mara moja, "Basi mlibatizwa kwa ubatizo gani?" Wakajibu, "Kwa ubatizo wa Yohana" (Matendo 19:3). Baada ya hayo, wanapokea ubatizo wa Kikristo, na kama ushuhuda kwamba kundi hili la watu pia lilipaswa kubatizwa, Roho Mtakatifu anamwagwa kwa njia dhahiri.

Ubatizo na Roho vinahusiana. Wanafunzi walipoondoka kwenda maeneo mapya ya umisheni, hatua za kipekee zinaonyesha kwamba ilikuwa mapenzi ya Mungu. Hili lilieleweka vyema na wale waliojua kwamba Roho Mtakatifu anapokelewa katika ubatizo.

Roho na Ekaristi

"Alaye mwili wangu na kunywa damu yangu anao uzima wa milele, nami nitamfufua siku ya mwisho. Kwa maana mwili wangu ni chakula cha kweli, na damu yangu ni kinywaji cha kweli. Alaye mwili wangu na kunywa damu yangu anakaa ndani yangu, nami ndani yake. Kama vile Baba aliye hai alinipeleka, nami naishi kwa sababu ya Baba, vivyo hivyo alaye mimi, yeye pia ataishi kwa sababu yangu. Huu ndio mkate ulioshuka kutoka mbinguni, si kama mkate walioula baba zenu, nao wakafa. Alaye mkate huu ataishi milele."
(Yohana 6:54-58)

"Kikombe cha baraka tunachokibariki, si ushirika wa damu ya Kristo? Mkate tunaouumega, si ushirika wa mwili wa Kristo? Kwa sababu mkate ni mmoja, sisi tulio wengi tu mwili mmoja, kwa maana sisi sote tunashiriki mkate mmoja."
(1 Wakorintho 10:16-17)

"Roho na Bibi arusi wanasema, 'Njoo.' Na asikiaye na aseme, 'Njoo.' Na aliye na kiu na aje; na atakaye na achukue maji ya uzima bure."
(Ufunuo 22:17)

Muhtasari: Kristo yupo katika Ekaristi, akiwatunza watu wake na kutoa uzima.

Hitimisho

Biblia inatuonyesha utajiri wa mafundisho kuhusu Roho Mtakatifu. Ingawa Roho Mtakatifu anaweza kuumba hali mbalimbali za kihisia mioyoni mwetu, kazi yake ni zaidi sana kuliko mazingira tu katika mkutano fulani wa Kikristo au ukosefu wake. Kazi ya Roho ni zaidi sana kuliko hayo, na tunafanya vyema kusoma kuhusu Roho Mtakatifu katika Agano Jipya na Agano la Kale. Kwa mwanga wa mafundisho yake, tunaona kwamba Roho Mtakatifu kwa hakika yuko pia ndani ya waumini ambao kamwe hawatoi unabii au kusema kwa lugha.

Roho Mtakatifu anawachagua viongozi na kutupa uzoefu wa kiungu na miujiza isiyoelezeka, lakini zaidi ya yote, anatupa uhusiano mpya kabisa na Mungu. Kwa wale waliokufa katika dhambi anawapa nguvu ya kuamini kwamba dhambi zimesamehewa, na anafanya upya maisha yetu. Yeye na yeye peke yake anaweza pia kuwafanya wanadamu dhaifu washuhudie kwa ujasiri kwa Kristo hata katika hali ngumu. Hatupaswi kumtenga Roho Mtakatifu na Baba na Mwana. Roho Mtakatifu anafanya kazi katika neno la Mungu, katika ubatizo, na katika Ekaristi. Kuna utajiri wa uvumbuzi wa ajabu unaomngojea yeyote anayeutafuta katika Biblia.